हस्तलिखित मराठी Agumented Reality Card



अक्षरे,शब्द व चित्रे झाली जिंवत .....                             व्हिडीओ  साठी येथे  क्लिक 
जि प शिक्षकाने बनवले मराठी स्वनिर्मित AR कार्ड ....
                                जगभरात विविध क्षेत्रात सत्यात्याने नवनवीन प्रयोग उदयास येत आहेत,नाविन्याचा ध्यास असणारी माणसे नवीन गोष्टींचा शोध कायमच लावण्यासाठी धडपडत असतात अशीच धडपड सातारा जिल्ह्यातील दुष्काळी माण तालुक्यातील विजयनगर शाळेतील गुगल इनोव्हेटर शिक्षक बालाजी जाधव यांनी केलेले  एक नाविन्यपूर्ण असं संशोधन आपल्या समोर येत आहे ते म्हणजे प्रथमच  मराठी भाषेत स्वनिर्मित AR कार्ड (Agumented Reality)  होय.
                                काय असतात AR कार्ड ? तर प्रामुख्याने गुगल प्ले स्टोअर वरून agumented Reality चे appडाऊनलोड करून घेवून त्यामध्ये दिलेले कार्ड अथवा फोटो आपण थ्रीडी स्वरूपात अनिमेशन च्या रूपाने पाहू शकतो ते काही मर्यादित चित्र असतात अथवा त्यांच्या वेब वरून पैसे देवून काही कार्ड आपण विकत घेवून वापरू शकतो मात्र त्यांनी बनवले तेवढेच वापरता येतात आणि तेही सर्व इंग्रजी भाषेतील अथवा इतर भाषेतील मर्यादित  असतात.आपणास हवा आहे तो शब्द अथवा चित्र अनिमेटेड थ्रीडी होवू शकत नाही हि त्या दुस-यांनी बनवलेल्या app ची मर्यादा आहे मात्र बालाजी जाधव या जिल्हा परिषद शाळेच्या शिक्षकाने इतरांनी बनवलेले कार्ड वापरण्यावर समाधानी न राहता आपल्या मराठी भाषेतील कोणतही शब्द, चित्र, अक्षर agumented रूपाने मोबाईल च्या स्क्रीन वर दिसू शकेल अशी किमया केली आहे.आणि अशी किमया मराठी भाषेतील स्वनिर्मित कार्ड बनवण्याची हि पहिलीच वेळ आहे आहे आणि ते सुद्धा स्वनिर्मित एखाद्या जि प शाळेच्या ग्रामीण  भागतील शिक्षकाने बनवलेले.
                                नक्की काय आहेत हे कार्ड ,उदा तुम्ही हत्ती असा शब्द एका कागदावर लिहिला आणि त्याला स्कॅन केले तर त्यातून काहीच प्ले होताना दिसत नाही मात्र बालाजी जाधव यांनी असेच कार्ड बनवले की सामन्य कार्ड शीटवर कोणताही शब्द लिहिला जसे हत्ती आणि तो स्कॅन केला की जिवंत हत्ती त्या कार्डावर हालचाली करताना त्याच्या अवजासह आपणास दिसून येतील,एखादं चित्र स्कॅन करून ते जिवंत करणे एवढेच नसून नुसते कार्ड शीटवर लिहलेला शब्द चक्क जिवंत होतोय! आहे ना आश्चर्य ! सध्या प्ले स्टोर वरील उपलब्ध app मध्ये चित्र स्कॅन करून ते जिवंत केले जातात मात्र ते हि त्यांनी त्यात दिलेले जेवढी चित्रे असतील तेवढीच जिवंत होणार ,इथे मात्र हाताने लिहलेले शब्द आहेत आणि ते नुसते स्कॅन केले की ते जिवंत होतेय,मग ते प्राणी असतील ,पक्षी, वनस्पती, मुळाक्षरे, शब्द, कोणतेही चित्र असो हे सर्व सध्या कार्ड शीटवर लिहलेले आहे आणि स्कॅन करताच त्यात जिवंतपणा येतो हे स्वनिर्मित मराठी भाषेसाठी झाले आहे हि अगदी नाविन्यपूर्ण निर्मिती आहे. एवढेच नसून तुम्ही लढाई अशा शब्दावर स्कॅन केले की लढाईचा व्हिडिओ सुरु होतो. आगदी पुस्तकातील कोणतेही चित्र असू द्या उदा वनस्पती आहे ती स्कॅन केली की ती जिवंत होतेय, एखादी नदी आहे स्कॅन केली की ती खळखळून वाहायला लागते, धावणारा मुलगा असे चित्र असले आणि ते स्कॅन केले की तो चित्रातील मुलगा तुम्हाला धावताना दिसणार आहे,विमान असा शब्द असू द्या अथवा चित्र असू द्या ते स्कॅन केले की विमान हवेत उडताना दिसेल. इंग्रजीतील कृती असू द्या जसे Run असा शब्द स्कॅन केला की मुलगा धावताना दिसेल ,विज्ञान विषयातील एखादा प्रयोग आहे त्याच्या नावावर स्कॅन केले की तो प्रयोग दिसतो, कार्यानुभव या विषयात कागदाची होडी असा शब्द अथवा चित्र दिसले आणि ते स्कॅन केले की पाण्यास पोहणारी होडी दिसते ,नक्कीच जादुई वाटतय मात्र हि नवनिर्मिती आहे, त्रिकोण शब्दावरस्कॅन केले के त्रिकोण कसा रेखाटला जातो हे प्रत्यक्ष दिसते,असे किती आणि काय काय होवू शकते हे अगदी शक्य केले आहे एका सामान्य शिक्षकाने , म्हणजेच एखाद्या कंपनीने बनवलेले मर्यादित  कार्ड न वापरता आपणास हवे आहेत ते अक्षरे, शब्द, चित्रे हे सर्व agumented करण्याची किमया बालाजी जाधव या शिक्षकाने करून आपल्या अध्यापनात जिवंतपणा आणला आहे.
                        क्यू आर कोड स्कॅन केल्यावर एका विशिष्ट वेब अथवा लिंक वर घेवून् जाते किंवा इतर पर्याय क्लिक करावे लागतात मात्र यामध्ये नुसता मोबाईल त्यावर स्कॅन केला की सर्व agumented म्हणजेच थ्री डी अनिमेशन आवाजासह सुरु होताना दिसते म्हणजेच क्यू आर कोड च्या कितीतरी पटींनी हे नाविन्यपूर्ण असून अगदी सहज वापरण्यात येत आहे. म्हणजे आत्तापर्यंत ह्या सर्व निर्जीव चित्रे पाहून आपण अध्ययन अध्यापन प्रक्रिया करायचो मात्र आता हि प्रक्रिया जिवंत होताना दिसतीय.
                                शाळेतील अध्यापनात भाषा, गणित, इंग्रजी या विषयाकरिता खास करून याचा खूप उत्तम उपयोग होतोय, अभ्यासक्रमातील कठीण संकल्पना चित्रे, शब्द जिवंत होत असल्याने सहज समजण्यास मदत होत आहे. असे विविध कार्ड बनवून वर्गात विविध कोप-यात चिटकवून मुले tab अथवा मोबाईल च्या साह्याने स्कॅन करून अगदी काही सेकंदात कोणत्याही निर्जीव चित्राला, शब्दाला जिवंत करण्याची किमया मुलांना मिळवून देण्यासाठी बालाजी जाधव सारख्या शिक्षकांनी अहोरात्र प्रयत्नातून मराठी भाषेतील स्वनिर्मित कार्ड तयार करून शिक्षणव्यवस्थेला एका क्रांतीकारी टप्प्यावर नेण्यासाठी प्रयत्नशील राहत आहेत.  
                                 या स्वनिर्मित कार्डमुळे मराठी भाषेतील शब्द,चित्र जिवंत झाली याचा मनोमन आनंद तर आहेच  सोबत मुलाच्या शिकण्यात खूप मोठ्या प्रमाणात मनोरंजकता वाढल्याचे दिसून येत आहे, शिकण्याचा वेग यामुळे खूप मोठ्या प्रमाणात वाढतोय, सहजता असल्याने कोणीही याचा वापर करू शकतात,तसेच कठीण संकल्पना शोधण्यास खूप सारा वेळ जायचा आता मात्र फक्त तो शब्द स्कॅन केला की तो शब्द जिवंत होतोय त्याचा व्हिडिओ प्ले होतोय अथवा थ्रीडी स्वरुपात agumented मध्ये चालू होतोय त्यामुळे खूप सारा वेळ सुद्धा वाचतोय .मराठीत असे  स्वनिर्मित कार्ड बनवणे व त्याचा वापर करणे हे खरोखर अभिमानास्पद यासाठी आहे की सध्या सोशल मिडिया आणि विविध माध्यमात इतरांनी बनवलेल्या app मधील मर्यादित साधनावर आमचे बरेच शिक्षक समाधानी होवून शेअर करताना दिसत आहेत मात्र मला कायमच वापरकर्ता न होता निर्माता व्हावेअसे वाटायचे आणि त्यामुळे मी असे शब्द आपणास मराठीत बनवत येतील का आणि तेही कोणताही मराठी शब्द स्कॅन केला की तो जिवंत होवू शकतो हे बनवू शकलो आणि ज्यामुळे शिकणे व शिकवण्यात जिवंतपणा येतोय हि बाब खूप आनंददायी आहे.व्हिडीओ व अधिक माहितीसाठी www.shikshanbhakti.in
Balaji Jadhav Asst. Teacher,
ZP school Vijaynagar Tq- Man Dist- Satara
Crcmhaswadno3@gmail.com
7588611015

दररोज नवीन Online Test

            चालू शैक्षणिक वर्षात इयत्ता २ री ते ५ वी साठी     दररोज नवीन ऑनलाईन टेस्ट उपलब्ध होईल

Tab School



विजयनगर माण तालुक्यातील १०० टक्के TAb युक्त पहिली शाळा .
विजयनगर शाळेची मुले झाली Tab सम्राट .
गुजरातच्या अतुल फौंडेशन च्या csr मधून  विजयनगर शाळेला tab.
           आधुनिक काळात शिक्षण क्षेत्रात होणारे बदल हे  प्रत्येकाने स्वीकार करणे अपेक्षित आहे या उक्तीप्रमाणे सह्याद्री पर्वत्तातील महादेवाच्या डोंगरावर असणारे पर्यंती हे छोटेस गाव आणि विजयनगर ही पर्यंची वस्ती या विजयनगर च्या जिल्हा परिषद शाळेत गुजरात च्या अतुल फौंडेशन ने १०० टक्के विद्यार्थ्यांना tab देवून त्यांच्या पंखात बळ भरण्याचे काम केले आहे.आणि या कर्यक्रमासाठी खास उद्घाटक म्हणून लाभले ते राज्याचे शिक्षण संचालक म श्री दिनकर पाटील साहेब यांच्या हस्ते दिनांक ९ एप्रिल मंगळवार रोजी विजयनगर शाळेत tab वितरण समारोह पार पडला.
                 या शाळेतील मुख्याध्यापक भोजा काळेल आणि गुगल इनोव्हेटर असणारे बालाजी जाधव या दोन शिक्षकांनी वर्षे भारत राबवलेले विविध असे अभिनव प्रयोग त्याची एक सक्सेस स्टोरी बनवून अनेक संस्था, फौंडेशन यांना पाठवली होती त्यापैकी अतुल फौंडेशन अतुल जिल्हा वल्साड ,गुजरात या फौंडेशन ने शाळेतील १५ मुलांना tab देवून माण तालुक्यातील १०० टक्के tab असणारी पहिली शाळा होण्याचा माण विजयनगरच्या शाळेला मिळाला आहे.
         सदर कर्यक्रमास खास पुण्याहून आलेले शिक्षण संचालक म श्री दिनकर पाटील साहेब यांनी बोलताना सांगितले की समाजात मदत करणे पुष्कळ लोक आहेत आपण विधायक आणि अभिनव काम घेवून त्यांच्या पर्यंत पोहचलो की आपणास ही अशी मदत मिळू शकते जशी बालाजी जाधव यांनी त्यांच्या शाळेला मिळवली आहे. त्यांनी स्वता मुलाच्या जवळ जावून मुले tab कसा हाताळत आहेत हे पहिले, मुले गणित, इंग्रजी आगदी सहज पणे अभ्यास करताना पाहून मळा समधान वाटले असे मत व्यक्त केले.अत्यंत दुष्काळ म्हणजे पिण्यास पाणी ण मिळणारा भाग मात्र या tab च्या माध्यमाने शिक्षणाला एक नव संजीवनी मिळाली असे उद्गार त्यांनी काढून शाळेच्या कामाचे खूप खूप कौतुक केले. सर्व शिक्षकांनी काळाबरोबर अपडेट रहावे आणि आपल्या दैनंदिन कामात कौशल्याचा चांगला वापर करावा असा मोलाचा सल्ला ही त्यांनी दिला.
                 सादर कार्यक्रमास निर्भीड  फौंडेशन म्हसवड चे अध्यक्ष डॉ चेतन गलंडे हे ही उपस्थित होते त्यांनी ग्रामीण भागात विजयनगर शाळेतील सर्व उपक्रम पाहून समाधान व्यक्त केले आणि आम्हीसुद्धा या प्रमाणे शाळा साठी साह्य करू असे अभिवचन दिले. माण तालुक्याच्या गटशिक्षणाधिकारी सोनाली विभूते यांनी ही मनोगतात आमच्या तालुक्यात बाहेरच्या राज्यातून csr मिळवून tab प्राप्त केल्याबदल बालाजी जाधव व भोज काळेल यांचे विशेष कौतुक केले, विस्तार अधिकारी संगीता गायकवाड यांनी आजचे युग त्या शिक्षणात होणारे बदल समजून घ्या व स्वता ल त्याप्रमाणे कसे अपडेट करता येईल यावर सर्वांनी लक्ष केंद्रीत करावे आणि विजयनगर शालेसारखे अभिनव उपक्रम राबवून आपली शाळा सुद्धा जागतिक दर्जाची बनवण्यासाठी पर्यटन करावे असे आव्हान केले. केंद्रप्रमुख बाळासो पवार यांनी शाळेच्या कामावर खुश होत केंद्रातील सर्व शाळा अशा करण्याचा प्रयत्न करणार असल्याचे मत व्यक्त केले. सदर कार्यक्रमास म्हसवड चे केंद्र प्रमुख जगन्नाथ विरकर, केंद्रप्रमुख आवळे साहेब, इंजबाव केंद्रातील सर्व शाळांचे सर्व शिक्षक, पंचायत समिती विषय तज्ञ ,साधन व्यक्ती इ उपस्थित होते. कार्यक्रमाचे सूत्र संचालन सरिता काळेल यांनी केले.
         माण च्या दुष्काळ असना-या भागात या अतुल फौंडेशन ने केलेल्या मदतीने शिक्षणात खूप मोठे बदल होणे अपेक्षित आहे आणि त्याची सुरुवात विजयनगर शाळेत होतीय ही अतिशय आनंदाची बाब आहे. इतक्या दुर्गम भागात एकदम छोट्या शाळेत राज्यचे शिक्षण संचालक येतात ही बाबा अतिशय समाधान आणि आमच्या सारख्या धडपडणा –या शिक्षकांना नेहमीच प्रेरणा देणारे ठरणार आहे आणि प्रत्येक मुलगा स्वता आता tab च्या साह्याने जगभरातील कोणत्याही शालेसोबत व्हर्च्युल कनेक्ट होवून अशा ग्रामीण भागात ग्लोबल एज्युकेशन देण्याची संधी मला  बदलीने  मिळलेल्या शाळेत हे सर्व करण्याची संधी अगदी १ वर्षाच्या आत मिळती हे माझासाठी आनंदाची बाब असल्यचे मत प्रास्ताविकात global टीचर बालाजी जाधव यांनी केला आणि प्रतिकूल परिस्थितीमुळे मळा हे करणे शक्य झाल्याचे मत बालाजी जाधव यांनी व्यक्त करून तालुका, जिल्हा व राज्यातील शिक्षकांना आमच्या शाळेत येवून कशी मुले tab द्वारे सहज व मनोरंजक शिक्षण घेवू शकतात हे पाह्यच असेल तर विजयनगर शाळेला भेट नक्की द्या.
अधिक माहितीसाठी www.shikshanbhkti.in







Best Resource


"ऑफलाईन अनिमेटेड फ्लीपबुक" देशातील सर्वोत्तम रिसोर्स,
I got "National Most Innovative Educationsit Award 2019" For My Flipbook @ 5 star Radisson Blu Hotel Delhi. I am very Happy to take this award by Formar Indian Cricketer Mr. Madanlal Sharma. IIT Delhi, Google India, Delhi University also Invited me for my Project and I am very Happy to present my project these all reputed Institution's in India.I am very Happy for this Award From # SDF International Delhi#.
 


 

शिक्षणातील जादुई प्रयोग

                शिक्षणातील जादुई प्रयोग "ऑफलाईन अनिमेटेड फ्लीपबुक " चा सातारा जि प कडून स्वीकार,जिल्ह्यातील १ लाखाहून अधिक विद्यार्थी व ८ हजार शिक्षकांना होणार लाभ, !!! योगी होण्यापेक्षा उपयोगी व्हावे !!! मा CEO साहेब डॉ. कैलास शिंदे साहेब यांनी याचा डेमो पाहून आनंदाने राबवणूक.लोकमतने आज त्यावर स्टोरी केली ! धन्यवाद लोकमत. काय आहे हा जादुई प्रयोग जाणून घ्या
https://www.youtube.com/watch?v=gkGPrfogaWY


Best Teacher Of The Year Award 2018

I am glad to inform you, I got " BEST TEACHER OF THE YEAR 2018"# Award from 39th World Manegament Award function# at @Hotel Arora Towers Pune in one of beautiful award ceremoney,I got great platform for Education development.....only 8 Award form all over India.....its Project Based Award.......

मुले झाली किल्लेदार







मुले झाली किल्लेदार .....
                  सर मग एवढा मोठा किल्ला कसा बांधत असतील हो ? असा प्रश्न माझ्या वर्गातील मुलांनी मला विचारला, मी इयत्ता ४ था चा वर्गशिक्षक आहे. इतिहासात  किल्ल्यांचा उल्लेख वारंवार येतो मग त्याच्या निर्मिती बद्दल मुलांना आणि आम्हाला मोठी उत्सुकता लागली त्याबद्ल गुगलवर काही माहिती आम्हाला भेटली मात्र प्राजक्ता म्हणाली, सर आपण पण बनवूया की किल्ला !!! कसा, काय काय करावे लागेल, साहित्य काय, वेळ किती लागेल,जागा कोठे,वस्तू कशा जमवायच्या  या सर्व बाबींचे गणित आम्ही जुळवले आणि बस्स ठरले कि किल्ला बनवायचाच. 
                        शाळा अगदी सह्याद्रीच्या डोंगरावर उंचावर त्यामुळे सर्वत्र माळरान पडीक मोकळी जमीन, मी म्हणालो की भरपूर दगड लागतील तर प्रत्येक मुलांनी छोट्या सुट्टीत आणि मोठ्या सुट्टीत काही दगड परिसरातून जमवायचे ,तास बुडवून हे करायचे नाही आणि उरलेले काम कार्यानुभवाच्या तासिकेत मार्गी लावायचे ठरले.अगदी ८ ते १० दिवसात ४ थी च्या विद्यार्थ्यांनी आवश्यक दगड गोळा केले.मग त्यासाठी लागणारी माती अमाच्या आजूबाजूला मिश्र प्रकारची माती मग मुले म्हणाली सर आपण धान्य चाळतो ना त्याची चाळणी आणून माती चाळूया आणि दुपारी जेवणानंतर माती चाळण्याचा आमचा उद्योग सुरु झाला.२ ते ३ दिवसात आम्ही माती जमवून चाळून घेतली.त्यासाठी जुनी बारादाण्याची पोती लागणार होती काही मुलांनी घराची जुनी पोते आणली त्याचे विशिष्ट भाग केले.आता किल्ला बनवायचा कोठे ? एक जागा ठरवली जी योग्य होती,प्रश्न होता तो पाण्याचा ,प्रचंड दुष्काळ असलेला हा भाग पाण्याचा दुष्काळ तरीही प्रत्येक मुलांने आपापल्या घरून दररोज १ बाटली आणण्या ऐवजी २ बाटल्या आणायच्या  आणि शाळेतील पिंपात ५ ते ६ दिवस पाणी साठवले.मात्र एवढ्यात काही पाण्याचे आमचे जमेना शेवटी आशिषने सांगितले की आमच्या रस्त्यावर एक हापसा (हातपंप) आहे पण त्याला क्वचितच पाणी येते आणि ठरले मग तेथून पाणी आणायचे आणि त्याच्याच बाजूला काळी माती असलेले एकच शेत होते त्यांना विनंती करून पोत्यात मातीही तेथूनच आणली.एकंदरीत आवश्यक वस्तू जमवल्या आता वेळ होती प्रत्यक्ष वास्तू बनवण्याची.
                              किल्ला निर्मितीचा दिवस ठरला आणि प्रत्येक गोष्ट काळजीपूर्वक करण्याचे ठरले कारण सर्व गोष्टी खूप कष्टातून मिळवल्या होत्या.मग प्रत्येकाला चिखल करावासा वाटू लागला मग कामाची विभागणी करून काही मुलांनी दगड मांडावे, काहीजण मातीचा चिखल करतील ,काही मुले जुन्या विटांची तटभिंत करतील अशी काम विभागणी सुरु झाली.दगड मांडले कि चित्रातील किल्ल्याप्रमाणे आकार काही दिसेना किती तरी वेळा दगड बाजूला सारून पुन्हा पुन्हा मांडणी केली.मुले मग प्रश्न विचारू लागले शिवरायांच्या काळात हे सर्व साहित्य कसे जमा करत असतील, इतक्या उंचावर कसे घेवून जात असतील? याची त्यांना जाणीव होऊ लागली.मग दगड मांडणी कशी तरी पूर्ण झाली आणि बराच वेळ गेल्याने चिखलाचं काम अपूर्णच राहिलं. तो तसाच ठेवून शाळा सुटली.दुस-या दिवशी येवून पहिले तर सर्व विस्कळीत झाले होते.सार्वजन हिरमुसले मी गाडीतून उतरेपर्यंत सर्व मुलांचा घोळका माझ्या गाडीभोवती सर आपला किल्ला मोडला  आता काय करायचे?मग मी म्हणालो किल्ला मोडला ? कोणी मोडला ? माहित नाही सर ,मोठी मुले इकडे व्यायामाला येतात त्यांनी मोडला असेल .मग सुरजने प्रश्न विचारला मग शिवरायांच्या काळात पण किल्ले मोडत असत का ?मी म्हणालो धोका तर होताच पण त्याच्या रक्षणासाठी त्यांनी पहारेकरी ठेवले होते.मग मुले म्हणाली आपण पण ठेवूया, मी शक्य नाही म्हणालो,मुले म्हणाले दररोज २ मुले यांची जबाबदारी घेतील असे ठरले.
                              दुस-या दिवशी दगडावर माती टाकून त्यावर बारादाण्याची पोते टाकून चिखलाचे  वेगवेगळया आकाराचे गोळे लिंपणे सुरु झाले.प्रत्येकजण आपल्या परीने काम करत होता.निर्मितीचा आनंद त्यांच्या चेह-यावर दिसत होता.किल्ल्याच्या पायथ्याला एक तलाव बनवला पाणी जमिनीत जावू नये म्हणून प्लास्टिक कागद खाली टाकून त्याला मातीने वरच्या बाजुला लिंपून मग त्यात पाणी टाकले. भुयारे केली, बुरुज करताना कितीतरी वेळा पडायचा मग पुन्हा बनवायचो, तोफांची जागा बनवली. किल्यावर जाण्याच्या ३ वाटा बनवल्या. पहारेक-या च्या जागा बनवल्या. वर सपाट भाग करून राजमहाल. दरबार, बाजार, घरे, मंदिर या सर्व बाबी बनवून घेतल्या शेवटी तटबंदी साठी माती कमी पडू लागली पुन्हा काम थांबले मग दुस-या दिवशी ते काम पूर्ण झाले.
                                    किल्ला पुर्णत्वा कडे जात असताना त्यावर काळी माती टाकून त्यात धान्य टाकले माती दुरून गाडीवर जावून पोत्यात आणली,४ दिवसांनी त्या माती हिरवेगार धान्य उगवून आले,शिवरायांची मूर्ती वरच्या बाजूला बसवली बाजारातून सैनीक विकत आणले जागोजागी सैनिक ,प्राणी, जलचर प्राणी तलावात सोडले, वाघ, हत्ती, सिंह जंगलात उभे केले. आता किल्ल्याला ४ दिवसानंतर रंग देण्याचे  काम सुरु केले विविध रंगातील रंगीत किल्ला  पाहण्यासारखा झाला.
                              आता किल्याच्या रक्षणासाठी मुले सूर्यास्ता वेळी आणि सुर्यदया वेळी शाळेत येवून रक्षण करू लागले. यामुळे मुलांना वाटायल लागले एवढा छोटा किल्ला बनवायला एवढे कष्ट लागत असल्यास शिवरायांनी हे सर्व कसे केले असेल? आपण त्याची जपणूक करावी असे मुलांना स्वात: वाटायला लागाले.एकत्रित काम केल्याने एकता हा गुण त्यांच्यात आपोआप निर्माण झाला.निर्मिती बद्दल काष्टा बद्दल त्यांना जाणीव झाली, रक्षण काय असते हे माहित झाले,सर्व प्रकारची मूल्य आपोआप रुजू लागली. यामुळे उद्याचे चांगले अभियंते निर्माण होतील,पुढच्या पिढीला आपला इतिहास ,संस्कृती याचा वसा जोपासण्याचा मार्ग दाखवतील.आज सर्वजन अभिमानाने सांगतात मी किल्ला बनवला त्याचे रक्षण मी करणार, आम्ही किल्लेदार आहोत. आम्ही शिक्षक म्हणून मार्गदर्शन करत आहोत खरे किल्लेदार आमचे विद्यार्थी आहेत.

                                                बालाजी बाबुराव जाधव
                                          उपशिक्षक,जि.प. प्राथ शाळा विजयनगर 
                                          ता. माण जि . सातारा ७५८८६११०१५